11.4 C
Athens
16 Ιουλίου 2020
No menu items!
Αρχική ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΥΓΕΙΑ Ψυχιατρική μεταρρύθμιση - Διένεξη με το αύριο; Άρθρο της Ευσταθίας Φραγκούλη

Ψυχιατρική μεταρρύθμιση – Διένεξη με το αύριο; Άρθρο της Ευσταθίας Φραγκούλη

- Advertisement -

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακολούθησε διαφορετική πορεία από την αντίστοιχη διαδικασία στην Ελλάδα, καθώς στην Ευρώπη η ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης αποτέλεσε τον πυρήνα της μεταρρύθμισης με την Αποασυλοποίηση να πραγματοποιείται παράλληλα ή να ακολουθεί.

- Advertisement -
- Advertisement -

Οι ΥΠΟΔΟΜΕΣ κέντρα ψυχικής υγείας, ξενώνες, οικοτροφεία κτλ.) οι οποίες είναι απαραίτητες για να υποδεχθούν τους πάσχοντες μετά την έξοδό τους από το ψυχιατρείο έχουν «φυτρώσει» αποσπασματικά και χωρίς σχεδιασμό, σε κάποιες περιοχές της χώρας. Οι νέες δομές ψυχικής υγείας που έχουν δημιουργηθεί στεγαστικές, επαγγελματικές, κέντρα ψυχικής υγείας, ψυχιατρικοί τομείς των γενικών νοσοκομείων, ελάχιστες σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες, δεν κάνουν τίποτε άλλο στην πλειοψηφία τους απ’ το να αναπαράγουν την παλιά ασυλιακή λειτουργία και τη λογική της.

Γιατί όμως δεν επιτεύχθηκε η ψυχιατρική μεταρρύθμιση; Τι θα έπρεπε να είχε γίνει;

➢ Η πολιτική που διαχειρίστηκε αυτή την κρίση τα προηγούμενα έτη και που δυστυχώς συνεχίζεται εώς και σήμερα έθεσε ως ύψιστη προτεραιότητα τη συρρίκνωση ή και το κλείσιμο των ψυχιατρείων, απορροφώντας κοινοτικά κονδύλια, μέσα από την υλοποίηση προγραμμάτων απασυλοποίησης, που εκχωρούνται τα περισσότερα, σε ιδιωτικές εταιρίες κερδοσκοπικού και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

➢ Το ερώτημα που τίθεται είναι υπό ποιες ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ μπορούν να κλείσουν τα ψυχιατρεία?

➢ Για να κλείσουν τα ψυχιατρεία πρέπει να εφαρμοστούν προγράμματα που θα εμποδίζουν την εισαγωγή των ασθενών σε άσυλο και παράλληλα θα βοηθούν τους «εγκλείστους» να βγαίνουν σταδιακά απ’ αυτό.

➢ Πρέπει δηλαδή να εφαρμοστούν προγράμματα κοινωνικής επανένταξης και επαγγελματικής κατάρτισης

➢ και να δημιουργηθούν δομές τέτοιες (ξενώνες, οικοτροφεία) που θα υποδεχθούν τους ασθενείς. ➢ Κατ’ αρχήν πρέπει να γίνει ΤΟΜΕΟΠΟΙΗΣΗ,

➢ δηλαδή να χωριστεί η χώρα σε περιοχές ευθύνης.

• Η παράλληλη ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης με δημιουργία και λειτουργία κέντρων ψυχικής υγείας, ιατροπαιδαγωγικών κέντρων, κινητών Μονάδων, κλπ. θα είχε οδηγήσει σε μια σύγχρονη Κοινωνική-Κοινοτική Ψυχιατρική με τουλάχιστον την εφαρμογή τομεοποίησης καθώς και τη συνέχεια στη φροντίδα των χρόνιων ψυχωσικών,στην περιοχή τους.

• Σε αυτά τα πλαίσια η αποδρυματοποίηση περιορίστηκε στην απλή ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ των κλινών των ψυχιατρείων, χωρίς την ταυτόχρονη υποκατάσταση τους από ένα ολοκληρωμένο δίκτυο κοινοτικών υπηρεσιών.

• Αποβλέποντας κατά κύριο λόγο στην απορρόφηση των κοινοτικών κονδυλίων και όχι σε πραγματικές τομές, προωθείται μια ραγδαία και πρωτοφανή ιδιωτικοποίηση της φροντίδας της ψυχικής υγείας μέσα από μια πολιτική που επιχειρεί να «αδειάσει» τα μεγάλα ψυχιατρεία απ’ τους τροφίμους, μεταφέροντας τους σε ξενώνες και οικοτροφεία χωρίς να εξασφαλίζει πραγματικούς όρους ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.

• Με αυτό το πνεύμα η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση των ασθενών υπονομεύεται..

Η ελεύθερη αγορά εργασίας σε συνθήκες μα- ζικής ανεργίας είναι απαγορευτική για τους ψυχικά πάσχοντες..

• Οι περίφημοι ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ που θεσμοθετήθηκαν δεν κατάφεραν να δημιουργηθούν γιατί χρειάζονται πέραν των άλλων γενναία χρηματοδότηση και στήριξη, που η κυβέρνηση με την πολιτική της δεν φαίνεται διατεθειμένη να δώσει.…

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες πως μπορεί να γίνει πράξη η ψυχιατρική μεταρρύθμιση; Πως δε θα στοιβάζονται οι νεοεισερχόμενοι ασθενείς σε κρεββάτια ή ΡΑΝΤΖΑ στα ψυχιατρεία και στους ψυχιατρικούς τομείς των γενικών νοσοκομείων?

Πως δε θα εξοντώνονται οι εργαζόμενοι σε αυτούς τους χώρους όταν υπάρχουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό όλων των κλάδων όταν οι περισσότεροι εργάζονται με συμβάσεις ορισμένου χρόνου?

Πέρα από όλα αυτά ήμασταν έτοιμοι να δεχθούμε την ψυχιατρική μεταρρύθμιση;

Η Ψυχοικοινωνική αποκατάσταση είναι μια διαδικασία που θεμελιώνεται στη διαλεκτική σχέση ατόμου –οικογένειας –κοινωνίας και δεν ανάγεται απλά και μόνο στην εξάλειψη ή την ύφεση της ψυχιατρικής συμπτωματολογίας και την κατάκτηση επιμέρους δεξιοτήτων. H μεταρρύθμιση θα έπρεπε να περιλαμβάνει:

• Την οργάνωση κλινικών στα γενικά νοσοκομεία.

• Υπολογίζεται ότι με 1.100 κρεβάτια ταχύρρυθμης νοσηλείας καλύπτονται οι ετήσιες ανάγκες για ψυχιατρική νοσηλεία σε όλη τη χώρα.

• Την ίδρυση 9.000 θέσεων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ποικίλου τύπου, ώστε να καλυφθούν τα 9.000 άτομα που νοσούν από σχιζοφρενικές ή άλλες ψυχώσεις και έχουν ανάγκη αποκατάστασης.

• Την ίδρυση 1.900 θέσεων σε νοσοκομεία, Κέντρα Ημέρας, σύμφωνα με τα πρότυπα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (μία θέση ανά 100.000 κατοίκους).

Τον αποϊδρυματισμό των 3.000 χρονίων εγκλείστων στα εννέα ψυχιατρεία.

Οι φόβοι των ειδικών

Έκδηλος είναι ο φόβος των επαγγελματιών ψυχικής υγείας ότι με την εφαρμογή της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης για την αποασυλοποίηση των ασθενών θα συμβεί στη χώρα μας αυτό που συνέβη και στις ΗΠΑ τη δεκαετία του ’70.

• Το κλείσιμο των ψυχιατρείων σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησε στην εγκατάλειψη των ασθενών στη μοίρα τους: στους δρόμους, στα πάρκα και στις οικοδομές.

Υπάρχουν νόμοι αλλά δεν εφαρμόζονται

• Τη δεκαετία του ’90, η Ελλάδα αποκτά σύγχρονη νομοθεσία για την ψυχική υγεία με γνώμονα το σεβασμό των δικαιωμάτων των ψυχασθενών. Στο πλαίσιο λοιπόν της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης θεσπίζεται ο νόμος 2071/92 (κεφ. 6, άρθ. 94 επ.) που αφορά τις προϋποθέσεις, τη διαδικασία και το περιεχόμενο της εκούσιας και κυρίως της ακούσιας νοσηλείας των ψυχικά ασθενών σε κατάλληλη μονάδα ψυχικής υγείας

• Παρ’ όλο όμως που υπάρχουν προωθημένοι νόμοι, πολλές διατάξεις τους παραμένουν ανενεργές, γιατί οι προβλεπόμενες νομοθετικές μεταβολές δεν συνοδεύονται από την απαιτούμενη πολιτική βούληση, την κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή και την αλλαγή της στάσης του συνόλου των επαγγελματιών ψυχικής υγείας, αλλά και των δικαστικών λειτουργών για να εφαρμοστούν.

• Για παράδειγμα, ο νόμος 2071/92, ο οποίος προβλέπει δικαιοκρατικές εγγυήσεις σχετικά με την ακούσια νοσηλεία των ασθενών σε κατάλληλη μονάδα ψυχικής υγείας για θεραπεία, αποσκοπώντας παράλληλα και στον περιορισμό της «εύκολης εισαγωγής» σε ψυχιατρική μονάδα, παραβιάζεται συχνά από τις δικαστικές αρχές.

Με βάση τις παραπάνω σκέψεις για την πραγματική κατάσταση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης από την πλευρά του νομικού πλαισίου, το ζήτημα είναι, κατά τη γνώμη μας, η προωθημένη νομοθεσία για την ψυχική υγεία να μην αποτελεί απλώς άλλοθι δημόσιας πολιτικής, όπως συνήθως συμβαίνει στη χώρα μας, αλλά να συνιστά μοχλό προάσπισης των δικαιωμάτων των ψυχασθενών και ανάπτυξη παροχής ποιοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Τέλος, οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα για τον εγκλεισμό στο ψυχιατρείο των ψυχασθενών που αδικοπρακτούν και κρίνονται ακαταλόγιστοι από το ποινικό δικαστήριο με το χαρακτηρισμό του επικίνδυνου για τη δημόσια ασφάλεια, είναι αναχρονιστικές, γιατί δεν εξυπηρετούν ανάγκες θεραπείας αλλά φύλαξης. Ομως, τα συγκεκριμένα άρθρα, ακόμα και αν δεν τροποποιηθούν, είναι δυνατόν να εφαρμοστούν από τις δικαστικές αρχές με γνώμονα το σεβασμό των δικαιωμάτων των ασθενών στη θεραπεία και στην ελευθερία, λαμβάνοντας περισσότερο υπόψη τη γνώμη των θεραπόντων ψυχιάτρων.

Η προκατάληψη γεννιέται από το φόβο και τρέφεται με την άγνοια. Πρόκειται για ένα φαύλο κύκλο που αποτελεί ένα από τα κυριότερα εμπόδια στην αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών.

Η Συνηγορία θεωρείται μια από τις έντεκα δράσεις που απαρτίζουν μια ολοκληρωμένη πολιτική για την ψυχική υγεία, λόγω του οφέλους που προσκομίζει στους πάσχοντες και τις οικογένειές τους.

Σε μία κοινωνία η οποία δεν έχει “προετοιμαστεί” για να δεχθεί την ψυχική ασθένεια και η Συνηγορία δεν έχει εξασφαλιστεί σε καμία περίπτωση, ανακύπτουν συνεχώς τα ίδια εμπόδια πρός την μεταρρύθμιση τα οποία αποτελούσαν και την πρωταρχική αιτία γέννεσης του ασύλου.

Υπάρχει άραγε μέλλον σε αυτή την προσπάθεια την στιγμή που δεν έχουν εξασφαλιστεί βασικές προϋποθέσεις για την προώθηση μιας νέας αντίληψης μέσα στον κοινωνικό ιστό, και που θα ανατρέψει τις επί αιώνες καλλιεργημένες προκαταλήψεις, στάσεις και αγκυλώσεις ή η στρεβλή αυτή προσπάθεια θα μας οδηγήσει σε αδιέξοδα με άμεσο κίνδυνο την ΟΠΙΣΘΟΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΜΑ?

* Η Φραγκούλη Ευσταθία είναι Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας Τ.Ε-.. Mεταπτυχιακή Φοιτήτρια στην Ιατρική του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

- Advertisement -
- Advertisment -
- Advertisment -
- Advertisment -
- Advertisment -
- Advertisment -

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ

Του Αγίου… καρέκλα τη Δευτέρα μέχρι και το μεσημέρι. Η πρόγνωση για Αχαρνές, Ίλιον & Φυλή από το Μετεωρολογικό Σταθμό Αχαρνών

Και έρχεται η παροδική σημαντική αλλαγή του καιρού με έντονες βροχοπτώσεις τη Δευτέρα, όπως ήδη σας έχουμε προϊδεάσει από την προηγούμενη βδομάδα. Η νέα...

Άγρια καταδίωξη της ΟΠΚΕ στις Αχαρνές για τη σύλληψη ληστών. Μεταξύ αυτών ένας 17χρονος

Συνελήφθησαν στις Αχαρνές, ύστερα από καταδίωξη, από αστυνομικούς της ΟΠΚΕ, 3 άτομα ηλικίας 17, 21 και 23 ετών, μέλη σπείρας, που κατηγορούνται για τα...

Συνεχίζονται οι αιτήσεις συμμετοχής για τα δωρεάν μαθήματα στο Κέντρο Μάθησης Η/Υ Φυλής

Συνεχίζονται με κανονικούς ρυθμούς οι αιτήσεις συμμετοχής στα δωρεάν μαθήματα του Κέντρου Μάθησης Η/Υ Φυλής για το νέο σχολικό έτος 2019 -20 στα τμήματα...

Το πρόβλημα με το Σχέδιο Πόλης είναι εκρηκτικό στο Πανόραμα Αχαρνών!

Παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο έκανε ο Σύλλογος «Πανόραμα εν Δράσει» , που εκπροσωπεί τους κατοίκους της περιοχής Πανοράματος, αναφορικά με τα προβλήματα που υπάρχουν...
- Advertisment -