Πάρνηθα: Η ανησυχία για την αναγέννηση του καμένου δάσους και η μακρά πορεία αποκατάστασης

Οι πληγές από τις μεγάλες πυρκαγιές στην Πάρνηθα παραμένουν ορατές, με την αποκατάσταση της χλωρίδας να απαιτεί χρόνο και προσεκτική διαχείριση. Όπως εξηγεί στο Reader.gr ο δασολόγος και πρώην ερευνητής του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ Δήμητρα, Γιώργος Καρέτσος, η εικόνα της Πάρνηθας ειδικά προς την πλευρά της Αθήνας είναι αποκαρδιωτική – θυμίζει άγονο τοπίο, με το ελατοδάσος να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις.

Το «οριακό» ελατοδάσος της Πάρνηθας

Το ελατοδάσος της Πάρνηθας, όπως εξηγεί ο κ. Καρέτσος, αναπτύσσεται υπό «οριακές» συνθήκες, πράγμα που σημαίνει ότι η φυσική του αναγέννηση είναι πολύ δύσκολη και απαιτεί αιώνες: «Η φυσική αναγέννηση θα κρατήσει 200 περίπου χρόνια», τονίζει. Γι’ αυτό θεωρεί απαραίτητες τις στοχευμένες τεχνητές αναδασώσεις, με γενετικό υλικό προσαρμοσμένο στις ακραίες συνθήκες του βουνού. Λόγω των πιέσεων αυτών, εξηγεί ο κ. Καρέτσος, «είχαμε επέμβει με τεχνητές αναδασώσεις με απευθείας εμφυτεύσεις ελάτης. Είχαμε ένα πρόγραμμα που συλλέγαμε σπόρο από εκεί -γιατί πρέπει και το γεννετικό υλικό να προέρχεται από εκεί, προκειμένου να κρατάει τα γονίδια και τις μνήμες των ακροτήτων αυτού του κλίματος στο οποίο αναπτύσσεται το δάσος της ελάτης. Έχει ένα ιδιαίτερο γονιδίωμα που είναι προσαρμοσμένο σε αυτές τις συνθήκες».

Το πευκοδάσος της Πάρνηθας θα ξαναγίνει «αρκεί να το αφήσουμε στην ησυχία του», εξηγεί. Όμως, προειδοποιεί για τη συνεχή ανθρώπινη πίεση, ιδιαίτερα στις εκτεθειμένες και διαβρωμένες περιοχές που «βλέπουν» προς την πόλη.

Ωστόσο τον κ. Καρέτσο ανησυχεί μία συγκεκριμένη περιοχή, η πλευρά της Πάρνηθας που «βλέπει» προς το Λεκανοπέδιο, στα σημεία Κεραμίδι, Άγιος Γεώργιος και Αγία Τριάδα, μια περιοχή «εκτεθειμένη σε εδάφη πολύ διαβρωμένα από παλιότερα. Ωστόσο είχε αναπτυχθεί μεικτό δάσος, με πεύκα, πουρνάρια κλπ, τα οποία κάηκαν».

Την ίδια ώρα, εκτιμάει ότι «το πευκοδάσος θα επεκταθεί υψομετρικά, γιατί είναι πιο εύκολο να αναγεννάται μετά από πυρκαγιά. Πιθανώς κάποιες θέσεις πάνω από τον “οφιδωτό” δρόμο προς την Αγία Τριάδα, όπου παλιά ήταν ελατοδάσος, μπορεί να κυριαρχήσει το πευκοδάσος».

«Πιστεύω ότι δεν είναι κακό», λέει και συνεχίζει: «Εδώ παίζει ρόλο ο χρόνος, τον οποίο οι πολιτικοί και οι άνθρωποι δεν μπορούν να τον ανεχθούν, γιατί περνάει ανεξάρτητα από εμάς. Θέλουμε να δούμε την επόμενη ημέρα, όπως ήταν πριν η κατάσταση. Αυτό δεν γίνεται, θα το δούμε μόνο κάποιες γενιές μετά».

Μάλιστα, ο κ. Καρέτσος προβλέπει «επιστροφή» του ελατοδάσους: «Εάν εγκατασταθεί το πευκοδάσος εκεί, πιστεύω ότι το ελατοδάσος σιγά σιγά θα αρχίσει να αναπτύσσεται κάτω από αυτό, ως είδος που αναπτύσσεται καλύτερα σε σκιώφυτες καταστάσεις, μετά από 100-150 χρόνια και θα επανέλθει στη θέση του».

Οι προϋποθέσεις για την αναγέννηση

Ο κ. Καρέτσος υπογραμμίζει την ανάγκη για επαγγελματισμό στις αναδασώσεις. «Όχι εθελοντικές πρωτοβουλίες με καλές προθέσεις αλλά χωρίς αποτέλεσμα», τονίζει. «Οι αναδασώσεις χρειάζονται ειδικούς που ξέρουν πού και πώς να φυτέψουν, ώστε τα δέντρα να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν».

Η κλιματική αλλαγή και οι μεταβολές στη βροχόπτωση ή στις θερμοκρασίες δεν θεωρεί ότι θα αποτρέψουν την αποκατάσταση, εφόσον τα δάση αφεθούν στην ησυχία τους: «Όλα παίρνουν το δρόμο τους, απλώς πρέπει να περιορίσουμε τις δικές μας αγωνίες. Δεν θα έχουμε το δάσος που είχαμε χθες – θα το έχουμε σε μία γενιά από τώρα», καταλήγει.