Κάθε χρόνο, με αφορμή το Πάσχα ή την Πρωτοχρονιά, επαναλαμβάνεται η ίδια εικόνα: κροτίδες και βεγγαλικά “σκίζουν” τη νύχτα και τη μέρα και μαζί με αυτά τσακίζεται και η ηρεμία εκατοντάδων δεσποζόμενων και αδέσποτων ζώων . Η Ελλάδα διαθέτει νομοθεσία που απαγορεύει ρητά τη χρήση τέτοιων ειδών χωρίς άδεια και θέτει υποχρεώσεις προστασίας των ζώων. Παρ’ όλα αυτά, ο νόμος παραμένει πολύ συχνά στα χαρτιά.

Φέτος, ο Δήμος Φυλής έκανε ένα βήμα δείχνοντας προς τη σωστή κατεύθυνση, προμηθευόμενος αθόρυβα βεγγαλικά για το έθιμο της Ανάστασης. Ωστόσο, ιδιώτες έριξαν κροτίδες και βεγγαλικά, με αποτέλεσμα πολλά αδέσποτα και δεσποζόμενα ζώα της περιοχής να βιώσουν έντονο στρες και πανικό. Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση — συμβαίνει παντού με αφορμή κάθε γιορτή ή και χωρίς αφορμή. Και ενώ εκδίδονται ανακοινώσεις και συστάσεις, οι έλεγχοι παραμένουν ανεπαρκείς.

Την υποχρέωση των αρχών να προμηθευτούν και να χρησιμοποιήσουν αποκλειστικά αθόρυβα πυροτεχνήματα για την Ανάσταση, καθώς και την λήψη μέτρων πρόληψης αποτροπής της παράνομης χρήσης πυροτεχνημάτων και κροτίδων είχε επισημάνει άλλωστε, με αίτημα του προς τον Δήμο και τις αστυνομικές αρχές και ο Φιλοζωικός Σύλλογος Φυλής ΑΓΑΠΑΖΩ.

Τι λέει ο Νόμος: Ένα σαφές νομικό πλαίσιο

Το ισχύον νομικό πλαίσιο είναι σαφές και πολυεπίπεδο:

• Ν. 2168/1993: Απαγορεύει ρητά την κατοχή, κατασκευή και χρήση εκρηκτικών υλών και πυροτεχνημάτων χωρίς άδεια. Οι παραβάτες αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή — ακόμα και αν δεν προκληθούν υλικές ζημιές. Κατ’ ουσίαν, η χρήση βεγγαλικών από ιδιώτη δεν επιτρέπεται σχεδόν ποτέ.
• Ν. 4830/2021, Άρθρο 24: Το κράτος και οι Δήμοι υποχρεούνται να μεριμνούν για την προστασία των ζώων από κάθε μορφή κακοποίησης ή κινδύνου. Ο ακραίος θόρυβος των εκρηκτικών προκαλεί σε δεσποζόμενα και αδέσποτα ζώα κρίσεις πανικού, τραυματισμούς, φυγή και συχνά θάνατο — συμπτώματα που συμπεριλαμβάνουν τρέμουλο, ταχυκαρδία, σιελόρροια και αυτοτραυματισμό.
• Εγκύκλιος ΥΠ.ΕΣ. (27/12/2023): Συστήνει ρητά στους Δήμους τη χρήση αποκλειστικά αθόρυβων πυροτεχνημάτων, για αποφυγή ηχορύπανσης και προστασία των ζώων.
• Πυροσβεστική Διάταξη 9/2024: Επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση πυροτεχνικών ειδών για πρόληψη πυρκαγιών, ειδικά πλησίον δασικών ή χορτολιβαδικών εκτάσεων.

Η πραγματικότητα: Νόμοι που ισχύουν αλλά δεν εφαρμόζονται

Παρά το ισχυρό νομικό οπλοστάσιο, η πραγματικότητα διαψεύδει κατ’ επανάληψη τις γραπτές απαγορεύσεις. Κάθε χρόνο, κατά τη διάρκεια του Πάσχα αλλά και σε άλλες περιόδους — Αποκριές, νίκες, ιδιωτικές γιορτές, γάμους – ιδιώτες ρίχνουν κροτίδες και βεγγαλικά ανεξέλεγκτα. Η Ελληνική Αστυνομία εκδίδει ανακοινώσεις και πραγματοποιεί κατασχέσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία για την περίοδο του Πάσχα 2026, στο πλαίσιο των ελέγχων (επιχείρηση “Spark Down”), πανελλαδικά πάνω από 170.000 με 180.000 βεγγαλικά και κροτίδες και πραγματοποιήθηκαν περίπου 100 συλλήψεις σε όλη τη χώρα. Ωστόσο, τα περιστατικά συνεχίζουν να επαναλαμβάνονται.

Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στις μεγάλες εορτές. Στον Δήμο Φυλής, βεγγαλικά ρίχνονται σχεδόν καθημερινά από ιδιώτες, χωρίς άδεια και χωρίς να υπάρχουν συνέπειες. Τα ζώα — ιδίως τα αδέσποτα, που δεν έχουν καμία προστασία — πλήττονται κάθε φορά, ορισμένα δε εξαφανίζονται ή τραυματίζονται σοβαρά. 

Ανάγκη να υπάρχουν ουσιαστικοί έλεγχοι, όχι μόνο ανακοινώσεις

Η Ελληνική Αστυνομία έχει τόσο τη νομική βάση όσο και την υποχρέωση να δράσει αποτελεσματικά και να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ενέργειες, όπως:

• Συστηματικοί, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους έλεγχοι για την κατοχή και χρήση βεγγαλικών και κροτίδων — όχι μόνο ενόψει συγκεκριμένων εορτών.
• Αυστηρή εφαρμογή των ποινών που προβλέπει ο Ν. 2168/1993, χωρίς επιείκεια για παραβάτες.
• Αυξημένη αστυνόμευση σε κρίσιμες ημερομηνίες (Ανάσταση, Κυριακή Πάσχα, Πρωτοχρονιά, Αποκριές) και σε περιοχές με γνωστή παρουσία αδέσποτων ζώων.
• Άμεση ανταπόκριση σε καταγγελίες πολιτών για παράνομη χρήση πυροτεχνημάτων.
• Συνεργασία με τους Δήμους για την εφαρμογή της Εγκυκλίου ΥΠ.ΕΣ. περί αποκλειστικής χρήσης αθόρυβων πυροτεχνημάτων στις επίσημες εκδηλώσεις.

Δεν είναι έθιμο, είναι βαρβαρότητα

Η ρίψη κροτίδων και βεγγαλικών από ιδιώτες χωρίς άδεια δεν είναι απλώς μια «άτακτη» συνήθεια. Είναι παράνομη και, βεβαίως, βάρβαρη πράξη, η οποία επιπλέον προκαλεί αποδεδειγμένη βλάβη σε ευάλωτα όντα που δεν έχουν φωνή. Τα ζώα δεν μπορούν να διαμαρτυρηθούν, να καταγγείλουν ή να αμυνθούν. Είναι αρμοδιότητα των αρχών να τα προστατεύουν — και το νομικό εργαλείο υπάρχει ήδη.

Αξίζει επίσης να επισημανθεί ότι τα βεγγαλικά δεν πλήττουν μόνο τα ζώα. Αποτελούν κίνδυνο για τους ίδιους τους χρήστες, για ανθρώπους με αυτισμό, για ηλικιωμένους, για καρδιοπαθείς και για βρέφη. Κάθε χρόνο σημειώνονται ατυχήματα με ακρωτηριασμούς, ιδιαίτερα σε ανηλίκους. Η απαγόρευση δεν στρέφεται κατά της χαράς — στρέφεται κατά της απερισκεψίας που κοστίζει σε ζωές.

Οι Δήμοι να δείξουν τον δρόμο

Πρώτος ο Δήμος Αθηναίων και τώρα και ο Δήμος Φυλής με την επιλογή τους να στραφούν σε αθόρυβα πυροτεχνήματα αποτελούν θετικά παραδείγματα που πρέπει να ακολουθήσουν όλοι οι Δήμοι της χώρας, σε εφαρμογή της σχετικής εγκυκλίου. Ωστόσο, η πρωτοβουλία δεν είναι αρκετή, αν η αστυνομία δεν σταθεί απέναντι στην (παράνομη) συνήθεια ιδιωτών.

Είναι απαραίτητο η Ελληνική Αστυνομία να δώσει ουσιαστικό περιεχόμενο στις ανακοινώσεις της — με περισσότερους ελέγχους, αυστηρότερα πρόστιμα και αθρόες συλλήψεις όπου απαιτείται. Είναι επίσης, απαραίτητο από κάθε πολίτη να θυμάται ότι η χαρά της γιορτής δεν χρειάζεται να χτίζεται πάνω στον πόνο των ζώων.

Δείτε το αίτημα του Φιλοζωικού Συλλόγου Φυλής:

---

Σχετικό Νομοθετικό Πλαίσιο:

• Ν. 2168/1993 — Ρύθμιση θεμάτων όπλων, πυρομαχικών, εκρηκτικών υλών και εκρηκτικών μηχανισμών
• Ν. 4830/2021 (Άρθρο 24) — Νέο πλαίσιο για την ευζωία των ζώων συντροφιάς | Πρόγραμμα «ΑΡΓΟΣ»
• Εγκύκλιος ΥΠ.ΕΣ. 27/12/2023 — Σύσταση αποκλειστικής χρήσης αθόρυβων πυροτεχνημάτων από Δήμους
• Πυροσβεστική Διάταξη 9/2024 — Περιορισμοί χρήσης πυροτεχνικών ειδών για πρόληψη πυρκαγιών

---