Πάρνηθα: Εκπονείται σχέδιο με οικολογικούς διαδρόμους για να σωθεί το κόκκινο ελάφι

Από τα 1.110 ζώα του 2014, ο πληθυσμός έχει καταρρεύσει γύρω στα 200. Στις πλαγιές της Πάρνηθας, οι πυρκαγιές, η αστικοποίηση και η λαθροθηρία έχουν κλείσει τους δρόμους του κόκκινου ελαφιού. Μια πρωτοβουλία του WWF Ελλάς επιχειρεί να αποκαταστήσει τους οικολογικούς διαδρόμους που θα του επιτρέψουν να ξαναενωθεί με τα βουνά της Βοιωτίας.

Εγκλωβισμένο στην Πάρνηθα, σε μια περιοχή που τα τελευταία χρόνια έχει πληγεί από απανωτά περιστατικά πυρκαγιών, με αποτέλεσμα να μειωθεί η τροφή του και όπου συνεχίζεται το κυνήγι, το κόκκινο ελάφι καθίσταται ιδιαίτερα ευάλωτο, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εξαφάνισής του στο μέλλον. Τα σενάρια, για να αποφευχθεί αυτός ο κίνδυνος αρκετά – κάποια από αυτά ανεδαφικά.

Στην καρδιά αυτής της κρίσιμης συγκυρίας, το WWF Ελλάς, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών (ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ) και την περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ», υλοποιεί ένα φιλόδοξο σχέδιο χαρτογράφησης οικολογικών διαδρόμων. Στόχος είναι να ανοίξουν εκ νέου οι «φυσικές γέφυρες» που θα επιτρέψουν στα ελάφια να κινηθούν με ασφάλεια προς τα βουνά της Βοιωτίας – Πάστρα, Κιθαιρώνα και Πατέρα.

Οι οικολογικοί διάδρομοι, όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» η Ναταλία Καλεβρά, συνεργάτιδα χερσαίου προγράμματος του WWF Ελλάς, δεν είναι συγκεκριμένες διαμορφωμένες ζώνες. Μπορεί να είναι ρέματα, ποτάμια, λιβάδια ή άλλες φυσικές ή ημιφυσικές περιοχές που τα ζώα χρησιμοποιούν αυθόρμητα για μετακίνηση, αναπαραγωγή και εύρεση τροφής. Σε έναν κατακερματισμένο από ανθρώπινες δραστηριότητες χώρο, η σημασία αυτών των «αόρατων μονοπατιών» γίνεται καταλυτική.

Τι δείχνει η πρώτη χαρτογράφηση

Η πιλοτική χαρτογράφηση για το κόκκινο ελάφι αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης μελέτης του WWF Ελλάς για τη συνδεσιμότητα του δικτύου Natura 2000 στην ηπειρωτική χώρα. Σε αυτήν περιλαμβάνονται επίσης η καφέ αρκούδα και το αγριόγιδο, με στόχο την προσαρμογή και βελτίωση του σχετικού εθνικού πλαισίου.

Στην Πάρνηθα, οι ειδικοί εξετάζουν κατά πόσο οι δυνητικοί διάδρομοι επηρεάζονται από ανθρωπογενείς πιέσεις. Για αυτό τοποθετούν ακουστικούς αισθητήρες που ανιχνεύουν πυροβολισμούς – ένδειξη παράνομης ή ενοχλητικής δραστηριότητας – ενώ αξιολογούν και τυχόν ανταγωνισμό με τη βόσκηση, οργανωμένη ή ανεξέλεγκτη. Η πρώτη φάση στοχεύει να απαντήσει στο κρίσιμο ερώτημα: τι κρατά καθηλωμένα τα ελάφια στην Πάρνηθα και τα εμποδίζει να ακολουθήσουν ασφαλείς εξόδους προς νέους βιότοπους;

Το επόμενο βήμα του σχεδίου προβλέπει την τοποθέτηση πομπών σε πέντε ζώα, ώστε να παρακολουθηθούν σε πραγματικό χρόνο οι μετακινήσεις τους και να διαπιστωθεί αν πράγματι χρησιμοποιούν τους διαδρόμους που έχουν αναγνωριστεί.

Παράλληλα, σε δώδεκα επιλεγμένα σημεία πραγματοποιούνται παρεμβάσεις ενίσχυσης των διαδρομών: σπορά φυτών ταχείας ανάπτυξης που αποτελούν τροφή των ελαφιών, τοποθέτηση ποτιστρών για την κάλυψη αναγκών σε νερό – ιδιαίτερα κρίσιμες τους θερινούς μήνες. Στις δράσεις αυτές συμμετέχουν ενεργά και οι Εθελοντές Δασοπυροπροστασίας Αττικής (ΕΔΑΣΑ).

Η προσπάθεια δεν περιορίζεται στο οικοσύστημα, αλλά επεκτείνεται και στις ανθρώπινες κοινότητες γύρω από την Πάρνηθα. Η ενημέρωση των κατοίκων, η μείωση των προστριβών με αγροτικές καλλιέργειες – όπως με την πιλοτική διάθεση ειδικών περιφράξεων για αμπελώνες – και η στενή συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές θεωρούνται καθοριστικά στοιχεία.

Ένα στοίχημα για το μέλλον

Το έργο χρηματοδοτείται από το WWF Ελλάς στο πλαίσιο της «Συμμαχίας για την Άγρια Ζωή στην Ελλάδα», μια συλλογική προσπάθεια 11 περιβαλλοντικών οργανώσεων. Στόχος τους είναι η ενίσχυση της άγριας ζωής αλλά και η διασφάλιση της αρμονικής συνύπαρξής της με τον άνθρωπο.

Για το κόκκινο ελάφι της Πάρνηθας, οι οικολογικοί διάδρομοι ίσως αποτελούν το πιο κρίσιμο μονοπάτι προς την επιβίωση – ένα πέρασμα από την απομόνωση σε ένα βιώσιμο μέλλον.