Εκπαιδευτικά προγράμματα από το τμήμα Αρχαιολογίας του δήμου Αχαρνών

Έξι εκπαιδευτικά προγράμματα έχει επιμεληθεί και θα υλοποιήσει την τρέχουσα σχολική περίοδο το Τμήμα Αρχαιολογίας και Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών.

Από το 2000, το τμήμα Αρχαιολογίας δραστηριοποιείται σε δράσεις εκπαιδευτικού χαρακτήρα που έχουν σαν σκοπό την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των Αχαρνών, την ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα που αφορούν την  προστασία των μνημείων και του φυσικού τους περιβάλλοντος, τη γνώση της ιστορίας του τόπου όπου κατοικούν και μαθητεύουν. Σκοπός η προβολή της τοπικής ιστορίας και του συνόλου των υλικών στοιχείων που συνθέτουν το διαχρονικό πολιτιστικό πλούτο των Αχαρνών από τους αρχαίους μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Όλα τα προγράμματα του Τμήματος συνδέονται με την αντίστοιχη σχολική ύλη, κυρίως της ιστορίας και απευθύνονται σε συγκεκριμένες τάξεις. Στους εκπαιδευτικούς προτείνεται στην τάξη, πριν και μετά την επίσκεψη, η διαθεματική προσέγγιση του εκάστοτε αντικειμένου και η εμπλοκή όλων των ειδικοτήτων των εκπαιδευτικών (μέθοδος της αράχνης).

Σημείωση : Τα προγράμματα που λαμβάνουν χώρα στον αρχαιολογικό χώρο του Θολωτού Τάφου και την Αρχαιολογική Συλλογή διεξάγονται με την επιστημονική εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής.

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ 2016-2017 ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

1.  ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΧΑΡΝΩΝ : «Ο Δικαιόπολις μας ταξιδεύει στο μαγευτικό κόσμο του αρχαίου θεάτρου».

Εγκεκριμένο για το σχολικό έτος 2016-2017 από το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, με το υπ.αρ. πρωτ.: Φ13.1/76917/Δ2, 13-5-2016 έγγραφό του προς το Τμήμα Αρχαιολογίας και Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών.

Το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με το ΕΠΙΣΚΗΝΙΟ και τους εθελοντές του – φορέα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που ιδρύθηκε με σκοπό την προώθηση της πλήρης αποκάλυψης του αρχαίου θεάτρου των Αχαρνών και την ανάδειξή του. Το αρχαίο θέατρο των Αχαρνών αποκαλύφθηκε τον Φεβρουάριο του 2007 σε κεντρική τοποθεσία του δήμου και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία  της πόλης μας.

Το πρόγραμμα απευθύνεται στα σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης των Αχαρνών και όλης της Αττικής και φιλοδοξεί να εξοικειώσει τους μαθητές με το αρχαίο θέατρο και να συμβάλλει στη συγκρότηση συλλογικής μνήμης, προς όφελος της προστασίας του μνημείου.

Στόχος του προγράμματος είναι η γνωριμία των μαθητών με τον κόσμο του αρχαίου θεάτρου και η σύνδεσή του με τα κοινωνικά και πολιτικά συμφραζόμενα της εποχής στην οποία γεννήθηκε, άνθισε και παρήκμασε. Βαρύτητα δίδεται στην αναβίωσή του αρχαίου δράματος από την εποχή της Αναγέννησης έως τη σύγχρονη εποχή και τα διαχρονικά μηνύματα του.

ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ. Εορταστικό επίλογο του προγράμματος αποτελεί το μαθητικό φεστιβάλ αρχαίου θεάτρου που διοργανώνεται από τα αρμόδια Τμήματα του Δήμου και το ΕΠΙΣΚΗΝΙΟ. Κατά την φετινή σχολική χρονιά το φεστιβάλ θα διεξαχθεί πριν τις διακοπές του Πάσχα, στο χώρο εκθέσεων και στην αίθουσα προβολών και παραστάσεων του Δημαρχιακού Μεγάρου Αχαρνών. Τα σχολεία που συμμετέχουν στο φεστιβάλ έχουν την ευκαιρία να παρουσιάσουν τις δημιουργίες τους εικαστικές ή παραστατικές δράσεις και οτιδήποτε άλλο δημιουργήσει η γόνιμη φαντασία τους.

Ημέρα Λειτουργίας: Πέμπτη.

Ανώτατο σύνολο συμμετεχόντων μαθητών: 25-30.

Προτεινόμενες τάξεις : Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, Α’, Β΄, Γ΄ Γυμνάσιου.

Χρονική διάρκεια : Δυο ώρες και τριάντα λεπτά με ένα διάλειμμα δεκαπέντε λεπτών.

Χώρος διεξαγωγής: Τμήμα Αρχαιολογίας & Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών-Βιβλιοθήκη (Φιλαδελφείας 217, 5^η Στάση Κόκκινου Μύλου), Λεωφορειακή  Γραμμή Γ 9.

2. Ο ΘΟΛΩΤΟΣ ΤΑΦΟΣ ΤΩΝ ΑΧΑΡΝΩΝ.

Το πρόγραμμα, που διεξάγεται από το 2000 με μεγάλη συμμετοχή και αμείωτο ενδιαφέρον των σχολείων όλης της Αττικής, έχει ως σκοπό την ανάδειξη, προβολή και προστασία του σημαντικού αυτού μνημείου που χρονολογείται στην μυκηναϊκή εποχή (14ος -13ος αι. π.Χ.) και αποτελεί μάρτυρα της μακραίωνης ιστορίας των Αχαρνών.

Οι δραστηριότητες οργανώνονται σε τρία στάδια: μέσα στην τάξη πριν την επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο, κατά τη διάρκειά της και κατόπιν αυτής. Στην ξενάγηση δίνεται έμφαση στην ανασκαφή του μνημείου, τον τρόπο κατασκευής του, τη χρήση του θαλάμου ως ταφικού χώρου στα μυκηναϊκά χρόνια και τη χρήση του δρόμου ως χώρο λατρείας νεκρών ηρώων από τη γεωμετρική έως και την κλασική εποχή. Με βάση τα στοιχεία που αναφέρονται στην ξενάγηση ακολουθεί δραματοποίηση από τους μαθητές (θεατρικός αυτοσχεδιασμός), που ως συγγενείς και φίλοι του νεκρού άρχοντα αναπαριστούν την κτέριση, το θρήνο, το νεκρόδειπνο και τη διαχρονική χρήση του δρόμου του τάφου.

 Ημέρα Λειτουργίας: Τρίτη.

Ανώτατο σύνολο συμμετεχόντων μαθητών: 25-30.

Προτεινόμενες τάξεις: Δ΄ Δημοτικού, Α΄ Γυμνασίου, Α΄ Λυκείου.

Χρονική διάρκεια : Δυο ώρες και τριάντα λεπτά με ένα διάλειμμα δεκαπέντε λεπτών.

Χώρος διεξαγωγής: Τμήμα Αρχαιολογίας & Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών-Βιβλιοθήκη (Φιλαδελφείας 217, 5^η Στάση Κόκκινου Μύλου), Λεωφορειακή Γραμμή Γ 9).

3. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ & ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ

Βασικοί άξονες του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι α) η ιστορία της γραφής στην διαπολιτισμική και διαχρονική της διάσταση, β) η ιστορία του βιβλίου από την αρχαία εικονογραφία έως τα μεσαιωνικά χειρόγραφα και τα τυπωμένα ή ηλεκτρονικά βιβλία και γ) η λειτουργία των Βιβλιοθηκών.

Το πρόγραμμα διαρθρώνεται στα εξής μέρη:

• Εργαστήρι αφής: τα παιδιά έρχονται σε επαφή με διάφορα υλικά και σύνεργα γραφής όπως αντίγραφο του δίσκου της Φαιστού, πινακίδες γραμμικής Β, φύλλα παπύρου, κομμάτια περγαμηνής, γραφίδες από καλάμι, κυρωμένες πλάκες, πινέλα, κα.
• «Μικρός γραφέας»: τα παιδιά κατασκευάζουν αρχαίες πήλινες πινακίδες και γράφουν σε όστρακα εξοστρακισμούς.
• «Μικρός βιβλιοθηκονόμος»: τα παιδιά εξοικειώνονται με τις βασικές αρχές της επιστήμης της βιβλιοθηκονομίας (αποδελτίωση, καταλογογράφηση, ηλεκτρονική αναζήτηση, εξυπηρέτηση αναγνωστών.

Ημέρα Λειτουργίας: Δευτέρα.

Ανώτατο σύνολο συμμετεχόντων μαθητών: 30.

Προτεινόμενες τάξεις: Ε΄ Δημοτικού, Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου.

Χρονική διάρκεια: Δυο ώρες.

Χώρος διεξαγωγής: Τμήμα Αρχαιολογίας & Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών-Βιβλιοθήκη (Φιλαδελφείας 217, 5^η Στάση Κόκκινου Μύλου), Λεωφορειακή Γραμμή Γ 9.

4. ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΚΑΙ Ο ΜΑΓΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ

Η εκπόνηση του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη την πληθυσμιακή σύνθεση της σημερινής τάξης, έχει ως στόχο με δίαυλο επικοινωνίας τον προσφιλή πολυφυλετικό Καραγκιόζη, την καλλιέργεια του σεβασμού προς την ετερότητα μέσα από ένα πλαίσιο ανακαλυπτικών και διαπολιτισμικών μεθοδολογικών προσεγγίσεων.

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος οι μαθητές μαθαίνουν την ιστορία του θεάτρου Σκιών, το πέρασμά του από την Ανατολή στη Δύση, γίνονται οι ίδιοι καραγκιοζοπαίκτες παίζοντας σε πραγματικό «μπερντέ» και κατασκευάζοντας φιγούρες από ζελατίνα. Στους εκπαιδευτικούς και στους μαθητές δίνεται το συνοδευτικό έντυπο έκδοσης Δήμου Αχαρνών με πληροφοριακά κείμενα και δραστηριότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν πριν και μετά την επίσκεψη για να φέρουν τα παιδιά σε επαφή με το θέατρο σκιών.

Ημέρα Λειτουργίας: Δευτέρα.

Ανώτατο σύνολο συμμετεχόντων μαθητών: 30.

Προτεινόμενες τάξεις: Δημοτικό –Γυμνάσιο (το πρόγραμμα προσαρμόζεται στην ηλικία των παιδιών).

Χρονική διάρκεια: Δυο ώρες.

Χώρος διεξαγωγής: Τμήμα Αρχαιολογίας & Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών-Βιβλιοθήκη (Φιλαδελφείας 217, 5^η Στάση Κόκκινου Μύλου), Λεωφορειακή Γραμμή Γ 9.

5. ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ ΣΤΙΣ ΑΧΑΡΝΕΣ. Η ΑΡΠΑΓΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ.

Τα παιδιά κατά τη διάρκεια του προγράμματος έρχονται σε επαφή με λατρευτικά αντικείμενα καθώς και με παραστάσεις, όπως αυτές αποτυπώνονται στα μελανόμορφα και ερυθρόμορφα αγγεία της Αρχαιολογικής Συλλογής Αχαρνών, μαθαίνουν για τη λατρεία στις αρχαίες Αχαρνές, όπως διαπιστώνεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα, τις φιλολογικές πηγές και τις επιγραφικές μαρτυρίες.

Α) Στο πρώτο μέρος με τη βοήθεια εποπτικού υλικού –πλαστικοποιημένες κάρτες με παραστάσεις των θεών του Ολύμπου από αγγεία, γλυπτά, νεότερα έργα τέχνης, κάρτες Α3 από τον εκπαιδευτικό φάκελο 9 του προγράμματος ΜΕΛΙΝΑ με τίτλο : «ΤΟ ΔΩΔΕΚΑΘΕΟ» και μικρά μαρμάρινα ολόγλυφα γλυπτά των δώδεκα θεών του Ολύμπου -τα παιδιά έρχονται σε επαφή με την λατρεία στην αρχαιότητα, τους μύθους γύρω από τους θεούς και την επίδραση που άσκησαν στην τέχνη εμπνέοντας καλλιτέχνες από την  αρχαιότητα έως σήμερα.

Β) Στο δεύτερο μέρος του προγράμματος, οι μαθητές με αφορμή τη λατρεία του Ηρακλή από τους Αχαρνείς και τη μύηση του ήρωα στα Ελευσίνια Μυστήρια πριν την κάθοδο του στον Άδη, που θα του επιτρέψει την άνοδό του στον κόσμο των ζωντανών, δραματοποιούν το θεατρικό : «Η  αρπαγή της Περσεφόνης».

Πρωταγωνιστικό ρόλο στο θεατρικό έχουν τα ίδια τα παιδιά που υποδυόμενα τους θεούς, τις θεές, τις Νύμφες, τις μοιρολογίστρες, τα λουλούδια του κάμπου αναπαριστούν την αρπαγή της Κόρης από τον Πλούτωνα και τις συνέπειες της στη Φύση. Το θεατρικό έχει ως μέσα έκφρασης την αφήγηση παραμυθιού, την εμψύχωση αντικειμένου (κούκλες με ορατή την παρουσία του εμψυχωτή), τη μουσική και τον αυτοσχεδιασμό από τα ίδια τα παιδιά.

Ημέρα Λειτουργίας: Τετάρτη.

Ανώτατο σύνολο συμμετεχόντων μαθητών: 25-30.

Προτεινόμενες τάξεις: Γ΄, Δ΄ Δημοτικού.

Χρονική διάρκεια: Δυο ώρες.

Χώρος διεξαγωγής: Τμήμα Αρχαιολογίας & Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών-Βιβλιοθήκη (Φιλαδελφείας 217, 5^η Στάση Κόκκινου Μύλου), Λεωφορειακή Γραμμή Γ 9.

6. ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ ΜΟΥΣΕΙΟΒΑΛΙΤΣΑΣ ΜΕ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ.

Εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, με το υπαρ. πρωτ.: Φ14/398/34670/Δ1, 3-3-2015 έγγραφό του προς το Τμήμα Αρχαιολογίας και Ιστορικής Έρευνας του Δήμου Αχαρνών.

Αφορμή για τη δημιουργία της μουσειοβαλίτσας με τίτλο: «Τα παιχνίδια ταξιδεύουν: από την πλαγγόνα των αρχαίων και την κουτσούνα της γιαγιάς στη Μπάρμπη της μαμάς» υπήρξε η επιθυμία εκπαιδευτικών να πραγματοποιούν το πρόγραμμα στο χώρο τους. Το ευέλικτο και εύκολα μεταφερόμενο υλικό, καθώς και οι προτεινόμενες δράσεις προσφέρουν τη δυνατότητα στα σχολεία να γνωρίσουν τα παιχνίδια στην αρχαιότητα, να τα συνδέσουν με την αντίστοιχη σχολική ύλη της γλώσσας και της ιστορίας, να τα εξετάσουν διαχρονικά και διαπολιτισμικά ως φορείς μηνυμάτων.

Η μουσειοβαλίτσα με θέμα το παιχνίδι στην αρχαιότητα, ως άθυρμα και ως ατομική και ομαδική ενασχόληση, γίνεται  ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας

ανάμεσα στο σχολείο και το μουσείο και μετά την επίσκεψη, προτείνοντας έναν εναλλακτικό τρόπο προσέγγισης του γνωστικού αντικειμένου και συμβάλλοντας στην πολιτιστική αποκέντρωση.

Προτεινόμενη τάξη δανεισμού : Α΄, Β΄ Γ΄ Δημοτικού.

Ημέρες Δανεισμού : Δεκαπέντε μέρες.

Χώρος παραλαβής και επιστροφής του υλικού: Τμήμα Αρχαιολογίας & Ιστορικής Έρευνας των Αχαρνών- Βιβλιοθήκη (Φιλαδελφείας 217, 5^η Στάση Κόκκινου Μύλου), Λεωφορειακή  Γραμμή Γ 9.