Η αρχαιότερη ελιά παγκοσμίως βρίσκεται στους Αγίους Αναργύρους – Η ιστορία της

Βρίσκεται σε μια πυκνοκατοικημένη γειτονιά, πίσω από την εκκλησία των Αγίων Αναργύρων και, όσοι δε γνωρίζουν την ιστορία του, θα την περνούσαν άνετα για ένα συνηθισμένο δέντρο. Δεν έχει κάποια ιδιαίτερη επιγραφή, ούτε κάτι που να το κάνει ξεχωριστό, αλλά αποτελεί σήμα κατατεθέν μιας πόλης που το προστατεύει με σεβασμό και δέος. Πρόκειται για την Ελιά του Πεισίστρατου, την αρχαιότερη ελιά παγκοσμίως, που μετρά 2.500 χρόνια και έχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο της φύσης.

Είναι ένα από τα αρχαιότερα ζωντανά πλάσματα της Αττικής, εκατό χρόνια μεγαλύτερη από την Ακρόπολη και η αρχαιότερη ακμαία ελιά παγκοσμίως. Σύμφωνα με την ιστορία, φυτεύτηκε, όταν στην Αθήνα κυβερνούσε ο Πεισίστρατος, γύρω στο 560 π.Χ. και δημιούργησε τον πρώτο μεγάλο ελαιώνα της πόλης. Η ελιά ανήκει σε αυτόν τον ελαιώνα, όπως πιστοποίησε, το 1919, η Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Η ιστορία

Το δέντρο φαίνεται να είναι απομεινάρι του ελαιώνα του Πεισίστρατου, τυράννου των Αθηνών (560-527 π.Χ.). Ο Πεισίστρατος θεωρείται εκείνος που φρόντισε για τη διάδοση της ελιάς ως παραγωγικού δέντρου στην Αττική, η οποία «ψιλή και άδενδρος ούσα» κατεφυτεύθει με ελαιόδεντρα «Πεισιστράτου προστάξαντος». Με εντολή του οι ακτήμονες πολίτες έβγαιναν στους αγρούς και ενωμένοι, με ρούχα χωρικών, φύτευαν ελαιόδεντρα δημιουργώντας «πέλαγος» ολόκληρο ελαιόδεντρων σε όλη την Αττική. Το εισόδημα των ελαιόδεντρων τους φάνηκε στη συνέχεια με ειδικές διατάξεις σε ότι αφορά τα δικαιώματά τους. Το ίδιο δικαίωμα όμως δεν παραχωρείτο για τις Μορίες (ιερές ελαίες). Υπολογίζεται ότι ο ελαιώνας αποτελούνταν από τουλάχιστον 50.000 ελαιόδεντρα, ίσως ακόμα και 150.000.

Η ελιά του Πεισίστρατου, κινδύνεψε πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ζωής της. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που ακόμα και άθελά τους της έκαναν κακό, αφού η πείνα και η φτώχεια κατά την ιταλογερμανική κατοχή είχαν αναγκάσει τους ανθρώπους να μηχανεύονται διάφορους τρόπους για να ζήσουν. Έτσι, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, τμήμα του κορμού της καταστράφηκε καθώς κόπηκε για να γίνει καυσόξυλα.

Σήμερα, την ειδική φροντίδα της έχουν αναλάβει επιστήμονες αλλά και κηπουροί οι οποίοι την περιποιούνται, την κλαδεύουν και την προστατεύουν από ασθένειες. Ο κεντρικός της κορμός της είναι ποικιλίας Μεγαρίτικη, ενώ οι περιφερειακοί κορμοί είναι άγριοι.

Photo: Αντώνης Ράμμος